راکنا: نبود روانشناس ورزشی در ساختار تیم ملی فوتبال ایران بار دیگر به یکی از موضوعات مورد توجه کارشناسان این حوزه تبدیل شده است. اهمیت این مسئله زمانی بیشتر نمایان می‌شود که فشارهای روانی ناشی از مسابقات بین‌المللی و انتظارات افکار عمومی، نیاز به مدیریت علمی و تخصصی ذهن بازیکنان را دوچندان می‌کند.

در جریان رقابت‌های اخیر، فیزیوتراپ تیم ملی کسب تساوی برابر نیوزلند را «معجزه» توصیف کرده بود؛ اظهارنظری که به باور متخصصان، نشان‌دهنده شرایط دشوار روحی و روانی حاکم بر تیم است. در چنین موقعیت‌هایی، حضور یک روانشناس ورزشی می‌توانست نقشی مؤثر در حفظ آرامش، افزایش تمرکز و کنترل استرس بازیکنان ایفا کند.

کارشناسان همچنین معتقدند یکی از مشکلات اساسی فوتبال ایران، نبود پشتیبانی بلندمدت در حوزه روانشناسی ورزشی است. حتی در مواردی که مشاوران روانشناسی در کنار تیم‌های ملی حضور داشته‌اند، این همکاری‌ها غالباً مقطعی و تشریفاتی بوده و با استانداردهای حرفه‌ای جهان فاصله داشته است. در حالی که در بسیاری از کشورهای صاحب فوتبال، روانشناسان ورزشی در طول چرخه‌های چندساله آماده‌سازی برای جام جهانی یا المپیک، به‌صورت مستمر در کنار تیم‌ها فعالیت می‌کنند.

راهکارهای پیشنهادی برای رفع این خلأ:

بر اساس تجربیات میدانی و مطالعات انجام‌شده در حوزه روانشناسی ورزشی، چند راهکار عملی برای ارتقای جایگاه این تخصص در فوتبال ایران پیشنهاد می‌شود:

*تغییر نگرش نسبت به روانشناس ورزشی و تعریف نقش او به‌عنوان «مشاور عملکرد» به جای صرفاً درمانگر مشکلات روانی.

*حضور مستمر روانشناس در اردوها و برنامه‌های بلندمدت تیم‌ها از ابتدای فصل یا چرخه آماده‌سازی.

*استفاده از ارزیابی‌های داده‌محور و ابزارهای روان‌فیزیولوژیک از جمله سنجش HRV برای پایش وضعیت ذهنی بازیکنان و پیشگیری از افت عملکرد.

*برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی برای کادرهای فنی با هدف افزایش آگاهی نسبت به نقش روانشناسی ورزشی در موفقیت تیم‌ها.

جمع‌بندی:

فوتبال مدرن، روانشناس ورزشی را بخشی جدایی‌ناپذیر از ساختار فنی و مدیریتی تیم‌ها می‌داند. با این حال، تیم ملی فوتبال ایران در آستانه حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ همچنان از این ظرفیت تخصصی به‌صورت مستمر بهره نمی‌برد.

کارشناسان معتقدند رفع این خلأ و تغییر نگرش نسبت به علم روانشناسی ورزشی می‌تواند زمینه‌ساز بهبود عملکرد ملی‌پوشان در میادین بین‌المللی و دستیابی به نتایجی متناسب با ظرفیت‌های فوتبال ایران باشد.

نویسنده: محمدرضا مهرابی
روانشناس ورزشی تیم فوتبال نیروی زمینی تهران
مشاور عملکرد ذهنی در لیگ برتر و لیگ یک ایران