در جهانی که رقابت کشورها دیگر تنها در میدان‌های سیاسی و اقتصادی جریان ندارد، ورزش به یکی از مؤثرترین ابزارهای قدرت نرم و شکل‌دهی به افکار عمومی تبدیل شده است. در چنین بستری، حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ فراتر از یک موفقیت ورزشی، رویدادی راهبردی در عرصه «نبرد روایت‌ها» محسوب می‌شود؛ فرصتی برای نمایش تاب‌آوری ملی، تقویت همبستگی اجتماعی و بازتعریف تصویر ایران در نگاه جهانی، آن هم در شرایطی که کشور با فشارهای چندلایه و چالش‌های پیچیده بین‌المللی مواجه است.

به گزارش راکنا، دکتر سارا شریعت در این یادداشت می‌نویسد:

در شرایطی که ایران با هجمه‌های پیچیده اقتصادی، سیاسی و تحریم‌های همه‌جانبه دست‌ و پنجه نرم می‌کند، حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ صرفاً یک رویداد ورزشی نیست؛ بلکه یک «رزمایش روانی-استراتژیک» هدفمند در دل «نبرد روایت‌ها» (The Battle of Narratives) و ابزاری برای تقویت قدرت نرم است

 

اعتمادبه‌نفس ملی در برابر بحران

از منظر «روانشناسی سیاسی» (Political Psychology)، این حضور، پیامی قاطع از اعتمادبه‌نفس ایرانیان حتی در کانون بحران‌هاست. تیم ملی، نماد ایستادگی و اراده‌ای است که با وجود موانعی نظیر محدودیت‌های ویزا و فشارهای دیپلماتیک، از حقوق خود کوتاه نمی‌آید و جایگاه شایسته خود را با قاطعیت پیگیری می‌کند. این فرآیند، در واقع یک «نبرد روانی» (Psychological Warfare) علیه پروژه انزوای ایران و تلاش برای تضعیف روحیه عمومی است.

 

همبستگی اجتماعی و ترمیم هویت ملی

در سطح «روانشناسی توده‌ها» (Mass Psychology)، هیجانات جام جهانی، کانالی برای «تخلیه هیجانی کنترل‌شده» (Controlled Emotional Release) و تقویت هویت ملی فراهم می‌کند. پیروزی‌های احتمالی، حس «خودکارآمدی جمعی» (Collective Self-Efficacy) را در بطن جامعه افزایش داده و به انسجام درونی در برابر شکاف‌های اجتماعی کمک می‌نماید. در واقع، میدان ورزش به مثابه آینه‌ای برای بازتولید غرور ملی عمل می‌کند.

 

تغییر قاب تصویر و بازسازی برند ملی

در برابر روایت‌های غالب که بر محور «بحران» تنظیم شده‌اند، جام جهانی فرصتی برای «تغییر زاویه دید» (Shift in Perspective) و نمایش چهره‌ای انسانی، فرهنگی و پویا از ایران است. این «نبرد روایت‌ها» با بهره‌گیری از تصویر، امید و توانمندی، روایت‌های تحمیلی جریان‌های معارض را خنثی ساخته و بازنمایی جدیدی از جایگاه کشور در افکار عمومی جهان ارائه می‌دهد.

پیام استراتژیک به جهان

حضور ایران در جام جهانی، با وجود تمام دشواری‌ها، پیامی روشن به جامعه جهانی دارد: «ایران، تهدیدات را جدی می‌گیرد اما با اعتمادبه‌نفس و قاطعیت، در تمام جبهه‌ها حضور دارد و برای احقاق حقوق خود می‌جنگد.» این پیام، حاکی از اراده راسخ برای تداوم مسیر و عدم انفعال در برابر فشارهای خارجی است؛ رویکردی که در ادبیات استراتژیک، از آن به عنوان «مقاومت فعال» یاد می‌شود.